Architect aan het woord

Jeroen: “Jazeker, en dat begint al bij de locatie. Ons bureau is, net als Embark, gevestigd in Amsterdam-Noord. We hebben dus affiniteit met de plek en als we er een kijkje willen nemen, kunnen we er op de fiets naartoe. Bovendien ontwerpen we vaker hoogbouwtorens, zoals HAUT in Amsterdam en Clubhouse Boompjes in Rotterdam. Verder zijn we actief in diverse andere sectoren, van woningbouw en stations tot universiteitsgebouwen en overheidsprojecten. Nieuwbouw, renovatie en transformatie. En steeds meer in houtbouw. Duurzaamheid en innovatie komen in vrijwel al onze ontwerpen terug.” Anne: “We vinden het leuk als een project complex is. Dat kan op grote, maar ook op kleine schaal. Zo maakten we het ontwerp voor de renovatie en uitbreiding van Hotel Arena, waarbij we dit Amsterdamse Rijksmonument meer in verbinding brachten met het Oosterpark.”

Jeroen: “Daarvoor moeten we kijken naar de totale opgave. Embark is onderdeel van een ensemble met 264 woningen, waaronder ook sociale huur en middenhuur. Verder zijn er in totaal vier eigenaren op dit plot. De verdeling van het aanbod over het plot en de eigenaren was een enorme puzzel.” Anne voegt toe: “Toen wij startten met ontwerpen, was het stedenbouwkundig plan nog in ontwikkeling. We moesten ons ontwerp baseren op een gemeentelijk document met stedenbouwkundige spelregels. Die gingen onder meer over het aantal woningen, de lengte van de gebouwen, de trapsgewijze opzet van de gevel, enzovoorts. Ook stond vast dat de woongebouwen voor sociale en middeldure huur een houten constructie kregen en hoogbouwtoren Embark een duurzame betonconstructie. Het vertalen van al die regels naar een ontwerpvisie was eveneens een flinke puzzel.”

Anne: “We wilden met dit ensemble een stevig stedelijk gebaar maken. Embark heeft hierin een belangrijk aandeel, als landmark op NDSM en als onderdeel van de Amsterdamse skyline. We hebben de woontoren vormgegeven als imposant volume met grote openingen en met zijn voeten stevig op de grond. De andere gebouwen gaven we een iets meer industriële look. Hun gevels kenmerken zich door gestructureerde grids, ingevuld met baksteen, hout, glas en staal. De blokken met sociale huurwoningen zetten we wat stedelijker weg, zodat ze communiceren met Het Dok en de andere grote, stenige volumes in de straat. De middeldure huurwoningen staan tegenover het Boegbeeld, wat minder volumineus oogt, en gaven we een meer menselijke maat. Ondanks de verschillen behoren alle gebouwen binnen het ensemble tot één architectonische familie. Zo creëren we eenheid in diversiteit en diversiteit in eenheid.”

Anne: “Dat begint al bij de plint. Deze steekt iets naar voren en is stevig uitgevoerd met een bruinrode gevelafwerking en glazen hoekpanelen. De hoofdentree ligt iets dieper en is duidelijk herkenbaar. De toren boven de plint krijgt ook een roodbruine gevelafwerking, en beton in dezelfde kleur. De materialisering loopt dus door tot op de begane grond. Hierdoor ‘landt’ de toren, in plaats van boven de plint te ‘zweven’. Absolute blikvangers in het ontwerp zijn de balkons. Die verspringen per verdieping en zijn bepalend voor het aangezicht van de toren. Door die getrapte positionering creëren we lucht en ruimte in de gevel. Bovenal ontstaat er een prachtig patroon dat doet denken aan een waterval. De privacyschermen doen mee in de sculpturale verschijning van het gebouw.”

Anne: “Ook qua woonbeleving wilden we verschil maken. We creëerden zo veel mogelijk hoekappartementen en kamerbrede balkons vanaf waar je overhoeks kunt wegkijken. Vrijwel alle appartementen hebben één of zelfs twee balkons. Hier kun je heerlijk verblijven en heb je prachtige, in sommige gevallen zelf panoramische uitzichten.” Jeroen vult aan: “Met meerdere en/of overhoekse balkons heb je als bewoner nog een voordeel: er is altijd een windluwe kant waar je buiten kunt zitten of je balkondeur kunt openzetten.”

Jeroen: “Dat zit onder meer in de duurzame technieken. Op het dak van het gebouw liggen bijvoorbeeld zonnepanelen, die door een fraai luifel aan het zicht onttrokken worden. Verder worden de appartementen aangesloten op stadsverwarmingen koeling.” Anne: “Duurzaamheid zit op NDSM ook in circulariteit. Daar dragen we aan bij door gebruik te maken van gerecyclede bakstenen. We passen zelfs gebruikte stoeptegels toe. Als je die open zaagt, ontstaan er prachtige terrazzo stenen. En wat ook bijzonder is: de gevel wordt boven de plint goed groen aangezet met verschillende soorten beplanting. Dit zie je vrijwel nergens anders op NDSM.”

Anne: “Dit fraaie stukje groen ligt op het dak van de tweelaagse parkeergarage en hebben we ontworpen in samenwerking met landschapsarchitect MOSS. De binnentuin fungeert als zachte tegenhanger van het stedelijke en industriële karakter van de woongebouwen. Hier kun je heerlijk dwalen in een oase van rust, over de onverharde paden tussen de weelderige begroeiing. Verharde wegen of bestrating vind je er niet, wat goed is voor de opvang en tijdelijke opslag van regenwater. Dit maakt van de binnentuin een belangrijke ecologische hub in het gebied.” Jeroen: “De binnentuin is alleen toegankelijk voor de bewoners van het ensemble, en draagt eraan bij dat zij elkaar spontaan ontmoeten. In de woontoren bevindt zich een gemeenschappelijke ruimte, die direct toegang geeft tot het groene binnengebied.”

Jeroen: “Het is altijd een uitdaging om samenhang te creëren tussen sociale huur, middenhuur en koop. Ik denk dat we daar goed in geslaagd zijn. Met ons ontwerp, waarbij de verschillende bouwdelen van elkaar gescheiden zijn maar architectonisch één geheel vormen, stimuleren we de gezamenlijkheid binnen het ensemble. Verder ben ik blij met het duurzame karakter van de gebouwen, de gemeenschappelijke binnentuin en het onderscheidende karakter van de toren.” Anne bevestigt: “Embark is ontworpen op basis van dezelfde spelregels als de andere projecten op NDSM, maar heeft een geheel eigen karakter. Voor bewoners is dat fijn; zij wonen in een gebouw met een herkenbare identiteit en kunnen straks zeggen: ik woon in die mooie toren met die getrapte balkons.”

Anne: “We vinden het belangrijk dat bewoners trots zijn op hun woongebouw en zich er thuis voelen. Met ons ontwerp faciliteren we dit, bijvoorbeeld door de fijne buitenruimtes en de gemeenschappelijke binnentuin. Het is aan de bewoners om van Embark ook écht hun eigen plek te maken, als onderdeel van een nieuwe fase in hun leven en nieuw te maken herinneringen.” Jeroen: “Met ons ontwerp nodigen we ook uit tot ontmoeting en verbinding. Denk aan bewoners die met elkaar een praatje maken in de binnentuin. Of samen genieten van de sfeer, bijvoorbeeld op een van de gezellige zitplekjes aan de Ms. Tarnweg. Dit hoop ik in de toekomst te zien, als ik er op mijn fiets rondrijd. Dan is het ontwerp voor mij geslaagd.”